Przebieg kliniczny choroby

Częstość choroby podlega wahaniom sezonowym i wiąże się z aktywnością kleszczy. Łagodna zima i wilgotna wiosna zwiększają częstość występowania kleszczy. Zarażenia rozpoczynają się już w kwietniu i występują aż do listopada.
Choroba ma przebieg dwuetapowy; przy czym w aż do 20% przypadków pacjenci nie uświadamiają sobie pierwszej fazy.
W czasie przebiegu dwufazowego tzw. pierwsza faza choroby występuje po trwającym od 6 do 14 dni okresie wylęgania; tj. gdy wirus wchodzi do krwiobiegu. Pacjenci skarżą się na objawy ogólne takie, jak wzrost temperatury ciała (zwykle poniżej 39˚C), bóle głowy, ogólne osłabienie, zmęczenie, problemy jelitowe, kaszel i lekki katar; objawy często wskazują na zwykłe przeziębienie. Po zwykle wolnym od objawów okresie trwającym od 2 do maksymalnie 8 dni pojawiają się objawy wskazujące na zajęcie układu nerwowego. Dzieje się to wówczas, gdy wirusowi udaje się przełamać barierę krew-mózg i zakazić mózg. Występuje ponowny wzrost temperatury (zwykle powyżej 39˚C) z typowymi dodatkowymi objawami, którymi są silne bóle głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, majaczenia (dramatycznie postępujące zaburzenia umysłowe z zamgleniem świadomości jak we śnie), porażenia nerwów czaszkowych, zaburzenia koordynacji oraz porażenia kończyn górnych i dolnych. Może również dojść do porażenia mięśni oddechowych. Kluczowe jest wtedy intensywne leczenie, włączając sztuczne oddychanie. Nie istnieje specyficzne leczenie kleszczowego zapalenia mózgu. Dlatego terapia jest ukierunkowana na zwalczanie objawów, tj. obniżanie gorączki, łagodzenie bólu itp.

Postacie kleszczowego zapalenia mózgu u dorosłych

1.		Zapalenie opon mózgowych Zapalenie opon mózgowych objawia się gorączką, sztywnością karku, nadwrażliwością na światło i nudnościami/wymiotami bez zajęcia tkanki mózgowej. Zdrowienie przebiega bez trwałych uszkodzeń; nie ma bezpośredniego zagrożenia życia.
2.		Zapalenie mózgu (najczęstsza postać) Rozlany proces zapalny, obejmujący często całą tkankę mózgową, często z obrzękiem i krwawieniem do mózgu. W największym stopniu zajęte są jądra podstawne, ich zarażenie powoduje zamglenie świadomości prowadzące do majaczenia i śpiączki, paraliż i apraksję (trudności w poruszaniu się) kończyn górnych i/lub dolnych, napady padaczkowych, parkinsonopodobne drżenie i sztywność oraz trudności w oddychaniu (przy zajęciu pnia mózgu). Odsetek śmiertelności wynosi 0,8–2%.
3.		Zapalenie korzeni nerwów rdzeniowych – postać przypominająca Poliomyelitis Zapalenie rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych powoduje paraliż z amiotrofią (zanikiem mięśni), nerwobóle, i/lub porażenie poprzeczne z zaburzeniami oddawania moczu i stolca. Śmiertelność sięga 20%.

Poważnym powikłaniem poza układem nerwowym mogą być zaburzenia krzepnięcia, w których wewnętrzne krwawienia prowadzą do wstrząsu. Możliwe są także współistniejące zapalenia jelit i mięśnia sercowego.

Jakie mogą być następstwa choroby?
Obumieranie komórek nerwowych (w rdzeniu kręgowym i/lub w tkance mózgowej) w postaci 2. i 3. choroby może spowodować trwałe kalectwo. U dzieci choroba może prowadzić do zaburzeń rozwojowych, napadów padaczkowych wymagających często leczenia przez całe życie, problemów z pamięcią i postrzeganiem, parkinsonopodobnych zaburzeń ruchowych, porażenia poprzecznego, porażenia oddychania i porażeń mięśni, które mogą z kolei powodować niezdolność do pracy, konieczność stałej opieki i uzależnienie od wózka inwalidzkiego i respiratora.

Pozornie łagodna postać oponowa także niesie ze sobą zagrożenia.
Opis przypadku: Pacjent przeszedł najłagodniejszą postać kleszczowego zapalenia mózgu, zapalenie opon mózgowych, i spędza kilka dni (do dwóch, trzech tygodni) w szpitalu. Dzięki profesjonalnej opiece medycznej i leżeniu w łóżku, pacjent wkrótce czuje się lepiej.
Jednak kiedy pacjent próbuje wrócić do swoich typowych codziennych czynności, szybko stwierdza, że ma problemy z koncentracją i brakuje mu energii. Jeśli ta osoba nie poczuje się lepiej w przeciągu miesiąca do dwóch miesięcy, zaczyna się niepokoić, a dodatkowa depresja pogarsza jego stan zdrowia. W większości przypadków taki rozwój choroby był obserwowany w przeciągu jednego roku. Następnie pacjenci czują się zmuszeni do izolowania się i często brak im zaufania, aby mówić komukolwiek o swoim drażliwym problemie.